|
|
|
|
|
|
 |
|
|
|
| (horsepower) |
|
Mælieining afls. |
|
|
|
|
 |
|
|
|
|
|
 |
|
| :: greinar |
|
| Friday, 08. júní 2007 - 00:17 |
|
Hálendið freistar margra enda ævintýraheimur sem vert er að njóta. Akstur á hálendinu krefst hins vegar mikillar varkárni, sérstaklega þar sem þar þarf alla jafna að aka yfir óbrúaðar ár. Margar ár á landinu eru straumharðar og djúpar og þær geta breyst á svipstundu hvað varðar rennsli og vað. Því þarf að huga vel að því að ökutækið þoli það sem fyrir það er lagt. Best er að ferðast í samfloti með vönum hálendisförum í sínum fyrstu fjallaferðum því í þessum efnum er reynslan happadrýgsti kennarinn. Margar hálendisleiðir eru þess eðlis að þær ætti aldrei að fara einbíla. Nú þegar aðal ferðamannatíminn fer í hönd er ástæða til að fara yfir helstu atriðin sem þarf að huga að en fyrst ber að brýna fólk til að kynna sér vel allar aðstæður. Lykilinn að góðu ferðalagi er gott skipulag.
Vöð á öllum helstu hálendisleiðum eru merkt en hins vegar er erfitt að gefa einhlítar reglur um akstur yfir ár. Þær eru mjög misjafnar, til dæmis eftir því hvort um að ræða bergvatnsá eða jökulá. Jökulár eru jafnan sérstaklega varasamar því rennsli í þeim getur breyst mjög snögglega. Krossá í Þórsmörk er dæmi um varasama á sem margir hafa erfiða reynslu af. Þegar líður á daginn vex jafnan talsvert í jökulám vegna bráðnunar en minnst er rennsli í þeim fyrst á morgnana. Úrkoma hefur einnig áhrif á vatnsmagn. Hafa ber í huga að það sem menn geta einn daginn horft á sem læk getur orðið að beljandi stórfljóti eftir rigningatíð. Þannig segja sumir að Krossá sé ekki hættulegust á leiðinni inn í Þórsmörk því stundum verður hröðust breyting á ánum sem renna úr hlíðunum, ám sem eru bara lækir eina stundina en stórfljót þess á milli.
Gæta að loftinntaki
Alla jafna er best að fara yfir á efst broti, en þar er venjulega grynnst. Varast þarf stóra steina sem leynst geta undir yfirborði vatnsins. Þar sem áin er lygn er venjulega dýpst og hætta á sandbleytu. Best er jafnan að keyra með straumi, þ.e. skáhalt niður ána. Þá hjálpar straumurinn bílnum yfir. Setja skal í fjórhjóladrif og lægsta gír og áður en lagt er út í ána og alls ekki skipta um gír á miðri leið. Jafn og stöðugur akstur er nauðsynlegur, ekki má aka of hratt og ekki of hægt.
Þegar leggja skal í vatnsföll er rétt að viðhafa ýmsar varúðarráðstafanir og má rifja upp að réttast er að vaða þær ef minnsti vafi leikur á hvernig botninn er og dýptin og séu menn eigi að síður í vafa er best að fara hvergi - þrátt fyrir að brýningar kunni að berast frá samferðarmönnum! Að sjálfsögðu verður að gæta þess að vatn komist ekki í loftinntakið og ekki síst ber að gæta að því áður en lagt er í djúpar ár því ella getur vélin skemmst.
Þeir sem vanir eru hálendisferðum kannast við að ólíkt því sem segir í máltækinu þá getur reynst happadrjúgt að hafa vaðið fyrir ofan sig þegar ekið er yfir á. Ástæðan er sú að oft er sjálft vaðið orðið djúpt í miðri ánni eftir mikla umferð og því betra að aka í smá sveig yfir ána, rétt fyrir neðan vaðið.
Hafa skal í huga að bifreiðatryggingar ná oftast ekki yfir akstur annars staðar en á aðalvegakerfi landsins.
Meta aðstæður
Vöðin geta verið breytileg, bæði ástand þeirra og vatnsmagnið og iðulega vex í jökulám þegar líða tekur á daginn vegna hita og sólbráðar. Hafi menn því eitthvert val væri best að fara yfir ár snemma dags eins og áður segir. En aðalatriðið er að sýna varkárni og fara ekki út í annað en það sem menn treysta sér og bílnum í.
Áður en lagt er í á verður að huga að ýmsum öryggisþáttum. Ökumaðurinn þarf að meta aðstæður hverju sinni en þær geta verið mjög breytilegar. Við hverja einustu á eiga menn að fara út úr bílnum og skoða ána. Við sumar aðstæður getur verið nauðsynlegt að vaða ár til þess að sjá hvar best er að fara yfir þær. Fólk þarf að hafa hugfast að vað getur snögglega breyst í rigningu og það að vaða ár getur verið stórhættulegt. Því þarf að sýna varkárni öllum stundum en með því að vaða getur fólk fengið mikilvægar upplýsingar. Gott er fyrir þann sem veður að hafa staf við höndina. Menn verða að fylgjast með veðurfréttum af því svæði sem ferðast á um en vitneskja um úrkomu undanfarna daga og úrkomuspá getur verið mjög gagnleg. Það eru þrjú lykilatriði sem menn verða alltaf að hafa í huga áður en farið er yfir ár.
Finna festur í bíl
Einnig getur verið nauðsynlegt fyrir ökumenn að gera sér grein fyrir byggingu bílsins. Menn þurfa að vera með á hreinu hvar festa á kaðal í bílana en kaðallinn er sá búnaður sem kemur að hvað mestum notum þegar bregðast þarf við óhöppum í ám. Ekki er nóg að vera aðeins með kaðalinn heldur verða menn að hafa kunnáttu til þess að beita honum. Það hefur oft borið á því að menn vita ekki hvar festa á kaðalinn og þá hættir ökumönnum til að festa kaðallinn bara einhvers staðar undir bílnum sem getur valdið skemmdum á honum og minnkað möguleika á að bíllinn bjargist.
Í öðru lagi þurfa menn að vera með á hreinu hvar loftinntakið er í jeppavélunum. Vélarnar geta auðveldlega fengið inn á sig vatn þegar ekið er út í ár en það þarf ekki mikið vatn til þess að skemma vélina verulega og kostnaður við vélaviðgerð af þeim sökum getur orðið umtalsverður. Því er nauðsynlegt að skoða vel hvar loftið er tekið er tekið inn á vélina. Í þriðja lagi eiga menn ekki að aka einbíla yfir ár.
Eina leiðin sé fyrir ökumenn að fylgjast vel með ánum, fara eins mikið niður með straumi og hægt sé, fara yfir þar sem áin breiðir vel úr sér og fylgjast með kasti í yfirborði árinnar og huga að slíkum merkjum um hvar fært sé yfir.
Sérstakar veðuraðstæður geta skapast við ofsahlýnun vegna hita, sérstaklega ef rigning fylgir. Þegar svona veðurskilyrði fara saman þá getur bráðnunin orðið rosaleg í jöklunum. Um morguninn getur síðan verið mikið vatn í ánum.
|
|
|
 |
|
|
|
